Mehopolo e Akaretsang Likarolo Tse Ngata tsa Boko
Re ne re tla ba joang ntle le ho hopola lintho? Haeba u sa ka ua hopola moo u neng u le teng, kapa bao u neng u amehile ka bona, na u ntse u tla ba eo u leng hona joale? Ho thoe'ng haeba u lebala kamoo u tloaetseng ho arabela ba bang, ntho e 'ngoe le e' ngoe eo u ithutileng eona sekolong kapa seo u ithutileng sona ho se etsa bophelong bohle ba hao?
Bokhoni ba rona ba ho hopola le ho ithuta ke bo bong ba bohlokoa ba bokhoni ba boko ba rona.
Hona boko bo ke ke ba re lumella hore re bone ntho e 'ngoe le e' ngoe e re pota-potileng, e re lumella ho boela re e-na le phihlelo ea rona e fetileng. Ho feta moo, e etsa sena ka litsela tse 'maloa, ho sebelisa mefuta e sa tšoaneng ea mohopolo.
Ke eng e ntle ka ho fetisisa e u hlahetseng kajeno? Eo ke mohlala oa mohopolo oa boitsebiso ba motho ka mong kapa o hlalosang maikutlo, ha re ntse re hopola ntho e itseng ho latela maemo, joaloka ho hopola kofi ea hoseng. E khethollehile ho hopola mohopolo, ho hopola lintlha tse qhetsoeng ho tsoa phihlelo, tse kang tsebo ea hore Paris ke motse-moholo oa Fora. Bokhoni ba hao ba ho bala sena bo thehiloe mofuteng o mong oa mohopolo o bitsoang memori oa mokhoa-mofuta oa mohopolo o etsang hore u hopole mokhoa oa ho etsa ntho "joaloka ho palama baesekele."
Khopotso e ka ba e arohane haholo-ka mohlala, ho sebetsa mohopolong ho u lumella ho tšoara ntho e 'ngoe ka kelellong ka metsotsoana e seng mekae ka nako, ebe u lokolla, joaloka nomoro ea fono eo u lokelang ho e tsitsa kapele le ho se hlola u e-ba teng hape. Ho hopola nako e khutšoanyane ho nka nako e teletsana, mohlomong hora kapa ho feta, 'me ho hopola nako e telele ho ka nka bophelo bohle.
Likarolo tsa mehopolo ena hangata li fapana empa li fana ka moralo oa ho utloisisa kamoo boko bo hopolang kateng.
The Form Hippocampal le Limbic System
Ho hlaseloa ha maemo a tummeng a bo-1950 ho ile ha etsa hore re tsebe tse ngata mabapi le ho hlophisoa ha mohopolo. HM e ne e le mohlankana ea nang le bothata ba ho tsoa ka ntle ho li-lobes tsa nakoana tse neng li etella pele lingaka hore li li tlose ka bobeli.
Phello e ne e le ntho e kang filimi "Memento", eo protagonist e ka hopolang metsotso e 'maloa feela ka nako. Mehopolo ea HM pele ho buuoa e lula e tiile ho fihlela lefung la hae, le hoja lingaka tseo a neng a sebetsa le tsona ka mor'a kotsi li ile tsa boela tsa itlhahisa ka makhetlo a makholo.
Li-lobe tsa nakoana li na le hippocampus, e leng sebopeho sa boko bo nang le sekhabo se seholo sa S se bululetsoeng ke li-pathologists ho li bitsa ka mor'a hore Segerike e be "pere ea leoatle." Nakong ea hippocampus ho na le li-neurons tse fapaneng tse fapaneng, tse sebetsang hammoho ho tiisa motheo oa lihopotso tse ncha.
Le hoja karolo ea hippocampus e hopola e tsebahala hantle, ke karolo feela ea marang-rang a fetang hoo e batlang e le boko bohle. Mehopolo ea nako e telele haholo le e khutšoanyane haholo e ka ba teng hantle ntle le hippocampus le mehaho e haufi, joalokaha ho pakoa ke tse ling tsa bokhoni ba HM bo bolokiloeng. Ntle le hippocampase le mehaho e amanang le eona, leha ho le joalo, lintho tse ngata tse ncha ha li hopole.
Hippocampus ha e sebetse e le mong, empa e le karolo ea marangrang a neural, hantle e ithutile ke liithuti tsa bongaka, tse bitsoang potoloho ea Papez . Sena se akarelletsa hippocampus, 'mele ea maiketsetso (mehaho e' meli e nyenyane haufi le boko ba lik'hemik'hale), likarolo tsa thalamus, le cortex .
Likarolo tse ling tsa boko, tse kang basal forebrain, li phetha karolo ea bohlokoa mohopolong. Basal forebrain e romella acetylcholine ho corerex ea cerebral. Ts'ebetso ena e senyehile merianeng ea Alzheimer's, e kang mosebetsi oa Aricept ka ho eketsa maemo a acetylcholine.
Cerebral Cortex
Le hoja hippocampus le tsamaiso ea maoto li bohlokoa ka ho hlaka ho hopola, lihopotso tseo li qetella li bolokiloe ho pholletsa le cortex. Ho feta moo, karolo eohle ea boko e ameha ka mekhoa ea ho ithuta le ho hopola, hammoho le tlhokomelo, tseo kaofela li leng bohlokoa bakeng sa ho ithuta le ho hopola ka katleho.
Ho hopola mohopolo ke mofuta oa mohopolo o bolokang boitsebiso nako e lekaneng hore oe sebelise kapa ae boloke bakeng sa hamorao.
Sena se bonts'itsoe ho itšetlehile ka lipalangoang tse amanang le lobes e ka pele le ea parietal. Ho lematsa libakeng tsena ho ka lebisa bothateng ho boloka ntho e itseng ka kelellong nako e telele ho lekana ho qala mohato oa pele oa ho ikhopotsa, o tsejoang e le ho kopa khoele. Ho kenyelletsa khokahano ho akarelletsa ho sebetsa le hippocampus ho hlophisa le ho khetha boitsebiso bo lokelang ho bolokoa ka ho sa feleng.
Ntle le ho kentse konoding, cortex e ka kenyelletsoa ho hula mehopolo ho tsoa polokelong ka mokhoa o bitsoang ho khutlisetsoa. Hoa khoneha hore motho e mong a be le mathata ka ho khutlisetsa mohopolo esita le haeba kopo e ne e etsoa hantle. Ka mohlala, bongata ba rona re bile le phihlelo ea ho loanela ho hopola ntho e itseng feela e le hore re e kene ka likelellong tsa rona hamorao. Ka linako tse ling boitsebiso bo fosahetseng bo ka 'na ba fumanoa, joalo ka ho kopana , moo ho bonahalang eka motho o bua leshano ka nako ea bona e fetileng, le hoja ba lumela ka tieo khopolo ea bohata.
Mathata a Khopolo
Mathata a sa tšoaneng a mohopolo a ama libaka tse sa tšoaneng tsa boko. Ka mohlala, lefu la Alzheimer , le senya hippocampus ka tloaelo, e leng ho bakang bothata ba ho etsa mehopolo e ncha empa ha ho bothata ba pele ba ho hopola lintho tse seng li bolokiloe. Ho hlaseloa ha kelello ka bohale ho ka lebisa bothateng ka ho sebetsa mohopolong, ho bolelang hore ho thata ho boloka boitsebiso bo hopola nako e telele hore e kenyelelitsoe. Leha ho le joalo, hang ha u hopola, tlhahisoleseling e ka nna ea lula, le hoja bothata bo itseng ka ho khutlisetsoa ho ka boela ha e-ba teng.
Lisebelisoa:
H Blumenfeld, Neuroanatomy ho feta ka Kliniki ea Ketsahalo. Sunderland: Sinauer Associates Publishers 2002
MM Mesulam (2000): Neuroanatomy ea Boits'oaro. Ka: Mesulam MM, mohlophisi. Melao-motheo ea Boits'oaro le Boikutlo ba kelello. New York: Oxford, maq. 1-120.