Mathata a Baatlelete ba Elite a ka Khutlela Mathateng a Ntle a Morao
Karolo ea ho ba moatlelete ea phahameng ke ho laola kotsi. Ha ke kopana le baatlelete ba bacha ba tobane le kotsi ka lekhetlo la pele, ke atisa ho bua le bona ka ho ithuta ho laola likotsi, le ho se lumelle hore ba fumane se molemohali ho uena. Moatlelete e mong le e mong ea fihletseng katleho o entse joalo ka ho ithuta ho thibela kotsi, ho hlaphoheloa ho tsoa kotsi le ho laola likotsi. Ho sa tsotellehe hore na u sebapali sekolo se phahameng sekolo se phahameng kapa setsebi sa setsebi sa baseball, ha ke na pelaelo hore u na le pale (kapa tse peli, kapa tse tharo ...) ho bolela likotsi tseo u talimaneng le tsona mosebetsing oa hao oa lipapali.
Haeba ho na le kotsi e le 'ngoe e bonahalang e bakisa ho ameha haholo ka bokamoso ba moatlelete, ho bonahala e le mathata a morao-rao. Bohloko bo bohloko, boemo ba mokokotlo, le litaba tse hlakileng li tšaba baatlelete ka mabaka a 'maloa, ho kenyelletsa le tse latelang:
- Ntlha ea pele, ho na le liphiri tse ngata. Mechine ea mokokotlo, mesifa le li-ligamente tse potolohileng moloko oa mokokotlo, le sebōpeho se rarahaneng sa karolo ena ea 'mele ea rona se etsa hore kutloisiso ea mokokotlo e be thata ho lingaka le bakuli ka ho tšoanang.
- Ea bobeli, mathata a mangata a mokokotlo ha a na phekolo e bonolo. Hangata ha ho pilisi kapa mokhoa o tla lokisa bohloko.
- Ea boraro, phomolo e nka nako e telele. Bakeng sa baatlelete, hangata ho se fele pelo ho na le thuso, 'me ho bapala lipapali, litloaelo kapa koetliso ho ka' na ha bonahala eka ha ho amohelehe.
Bakeng sa mabaka ana kaofela, mme mohlomong ba bang, baatlelete ba lihlopha tsohle ba amehile ha ba fumanoa ba e-na le boemo bo lekaneng ba sekhahla.
Empa ha e le hantle e bolela eng ho fumanoa u e-na le bothata ba lumbar spine? Na matsatsing a hao a lipapali ke? Na setsebi sa baatlelete se ka khutlela lipapaling? Na baatlelete ba k'holejeng ba lokela ho e qeta? Ho ea ka lipatlisiso, karabo e hlakile haholo: baatlelete ba bangata ba khona ho khutlela lipapaling ka nako e tšoanang le pele ba e-ba kotsi. Ha e le hantle, esita le baatlelete ba litsebi ba khutla ka botlalo ho tloha maemong a tloaelehileng a li-lumbar nakong ea boholo-holo.
Kahoo u se ke ua nyahama, ho ka 'na ha hlokahala hore u ithute ho laola boemo ba hao, u ka ba le rehab e matla ka pel'a hao, empa ho lokile: u motlete. Mona u ka ithuta ka tse ling tsa maemo a tloaelehileng a sefate sa mokokotlo a ka etsang hore moatlelete a kenye letsoho lipapaling, le seo u ka se etsang ho hlaphoheloa ho tsoa likotsing tsena.
Lumbar Disc Herniation
Mokokotlo oa lesapo la mokokotlo o entsoe ka masapo a meholo a nang le mahlakore a mabeli, a bitsoang vertebrae, a kenngoeng ka holimo. Karolo e ka tlase ea molaleng oa mokokotlo e bitsoa lumbar spine. Ntho e 'ngoe le e' ngoe ea li-vertebrae tsa mokokotlo e arohanngoa ke monoana oa mahlaseli a bitsoang intervertebral disc. Sesepa sena se thusa ho fumana matla 'me ka nako e le' ngoe e lumella ho tsamaea pakeng tsa vertebrae e haufi.
Li-disks tsa mokokotlo li ka 'na tsa hlaseloa,' me ha lia hlomelloa hantle bakeng sa ho itokisa. Diski e na le mali a fokolang haholo a etsang hore tšenyo e senyehe hangata ntho eo 'mele o thatafalloang ho iphekola ka eona.
Mofuta o tloaelehileng ka ho fetisisa oa tsenyo ea disc o bitsoa herniation . Ha lihlahisoa li e-ba teng, tse ling tsa lihlahisoa tsa discvernebral disc li suthisoa hōle le moeli oa eona o tloaelehileng, 'me li ka hatella metso ea methapo le mokokotlo oa mokokotlo. Matšoao a tloaelehileng a intervertebral disc herniation ke matšoao a ho halefa ha methapo joaloka ho utloa bohloko, ho sithabela, le bofokoli ho theosa le tlaase . Bohloko bo khutlang hase eona letšoao le tloaelehileng haholo la disc heniation.
Ho ruruha ha disc disc intertetebral disc e ka ba bothata bo tebileng haholo. Haeba disc e ntse e hatella karolong e bohareng ea methapo ea mongobo, ho na le maemo a mabeli a bitsoang cauda equina syndrome le conus medullaris syndrome e ka hlahang. Tsena ke mathata a bohlokoa ho hlahloba, ha liphello tsa kalafo li mpefala ha ho na le ho lieha ha phekolo ea kalafo. Matšoao a maemo ana a ka 'na a kenyelletsa ho se khone ho laola boima kapa senya, le ho senya liphatsa tsa lefutso. Le hoja maemo ana a le mathata a sa tloaelehang a diski, ke tsona tse hlokang ho fumanoa ka potlako le ho phekoloa hantle.
Phekolo ea meriana ea phekolo ea meriana e sebetsa ka liphesente tse 90 tsa baatlelete ba bolokang lumbar disc herniation. Hangata meriana e khahlanong le ho ruruha ka molomo e ka thusa ho imolla matšoao a ho ruruha ho matla. Meriana ea oral steroid ha e e-s'o bontšoe hore e fana ka phekolo e ntle ho feta placebo. Phekolo ea meriana ke mokhoa o tloaelehileng oa phekolo ea bohlokoa ho thusa ho tsosolosa matla le methapo ea mesifa , mme ka tšepo ho thibela mathata a mang a theoha tseleng. Haeba matšoao a thatafalloa ke ho laola, sejo se epidural steroid se ka boela sa sebelisoa mme hangata se na le liphello tse atlehang.
Kalafo ea ho buoa e tloaelehile bakeng sa baatlelete ba sa ntlafateng ka mor'a libeke tse 6 tsa phekolo ea meriana. Hoa thahasellisa hore lipatlisiso ha li bontšitse phapang efe kapa efe e kholo ho nako e telele ea ho khutlela lipapaling, bolelele ba mosebetsi oa lipapali, kapa liphello tsa kalafo ea lumbar discnniation ha li bapisoa le phekolo ea meriana ea ho buuoa le ea phekolo ea meriana. Ho hlakile hore bakuli ba bangata, esita le baatlelete ba phahameng, ba lokela ho qala ka phekolo ea meriana. Ho sa tsotellehe mofuta oa phekolo, hoo e ka bang liphesente tse 90 tsa baatlelete ba ile ba khutlela mosebetsing oa bona oa pele ho kotsi.
Maloetse a Maiketsetso a Maiketsetso
Mathata a tloaelehileng a disgenerative ke bothata bo tloaelehileng haholo, boemong ba baatlelete le ba se nang theko. Sesepa se tloaelehileng sa intervertebral se entsoe ka boholo ba metsi, 'me ke ntho e kang sekoti sa spongy. Sesebelisoa se senyehang sa metsi se lahleheloa ke boholo ba metsi a sona, 'me se ba thata haholoanyane, se sebelisa matla a seng makae ka mekhabiso e tloaelehileng.
Lintho tse bohlokoa ka ho fetisisa ho nts'etsopele ea lefu lena le senyehang li bonahala li le botsofali le liphatsa tsa lefutso. Baatlelete ba hōlileng ba atisa ho ba le tšoaetso ea mafu a fokolang, 'me ba nang le histori ea lelapa ea li-discs tsa mokokotlo ba na le monyetla o moholo oa ho ba le boemo bona. Leha ho le joalo, ho na le bopaki ba ho tšehetsa khopolo ea hore liketsahalo tse mabifi tsa lipapali li ka tlatsetsa ho nts'etsopele ea matšoao a pele a lefu la ho fokotsa matla.
Matšoao a maiketsetso a tloaelehileng a tloaelehile ho fumanoa ho baatlelete ba tletlebang ka bohloko ba morao 'me qetellong ba na le lithuto tsa litšoantšo, mohlomong ho kenyeletsa ma-ray-ray le li-MRIs. Boholo ba baatlelete bohle ba fumanoang ba e-na le lefu la ho itšireletsa li ka laoloa ka phekolo ea meriana. Tsela e tloaelehileng ea phekolo e na le phekolo ea meriana e tsepamisitsoeng mokokotlong le ho matlafatsoa ha sekhahla sa mokopa. Sepheo ke ho ntlafatsa matla a mesifa e pota-potileng mokokotlo ho ntlafatsa ho feta lisebelisoa tsa lumbar tse senyehileng.
Ho na le bopaki bo fokolang bo tšehetsang tšebeliso ea mekhoa e meng ea phekolo. Meriana ea molomo le liente tsa epidural ha lia ka tsa bonahala li le molemo. Mefuta e meng ea phekolo e kang phekolo ea acupuncture, chiropractic kalafo, ho silila, le tse ling e 'nile ea sebelisoa historing, empa ho na le bopaki bo fokolang ba ho fana ka maikutlo a hore li fetola mokhoa ona oa nako e telele. Baatlelete ba bangata ba hlapanya ka litlhare tsena, 'me ba bangata ba sireletsehile haholo. Moatlelete e mong le e mong a ka 'na a fapana ka ho fapaneng,' me hoa utloahala ho leka mekhoa ena e fapaneng ea phekolo hore u fumane se nepahetseng bakeng sa hau.
Hangata kalafo ea ho buoa ha e na thuso bakeng sa batho ba nang le mafu a fokolang, 'me ka tloaelo ba boloketsoe baatlelete ba sa khoneng ho khutlela lipapaling ka mor'a likhoeli tse 6 (haeba ho se nako e telele) kalafo ea meriana. Esita le ho baatlelete bana, phekolo ea ho buoa e na le liphello tse sireletsang haholo tabeng ea ho fumana baatlelete ba phahameng ho khutlela mesebetsing ea lipapali. Kalafo e tloaelehileng ea ho buuoa ea lefu lena le fokolang e akarelletsa mokhoa oa ho fusion oa lumbar. Ho na le lingaka tse ling tsa meriana tse etsang li-disc le hoja ho etsoa lipatlisiso sebakeng sa moatlelete ea phahameng.
Spondylolysis
Spondylolysis ke ts'ebetsong ea ho sebelisoa ho pheta-pheta ho lesapo la vertebrae ea lumbar spine. Boemo bona bo hlaha ka lebaka la ts'oaetso e tsitsitseng ea microtrauma, 'me e baka ho senyeha ha maikutlo karolo ea vertebrae e bitsoang pars interarticularis. Haeba spondylolysis e etsahala ka lehlakoreng le letona le le letšehali la khoele ea mokokotlo, boemo bo lebisang ho sa tsitsitseng ha vertebrae, e bitsoang spondylolisthesis , e ka etsahala.
Spondylolysis e atile haholo lipapaling tse khethehileng ho akarelletsa le ho ikoetlisa, ho phalla, ho loana, le ho phahamisa boima. Le hoja ho ka etsahala ho baatlelete ba bacha lipapaling tse ling, ho tloaelehile haholo mesebetsing e boletsoeng ka holimo. Hangata, khatello ea kelello ena ea pars interarticularis e etsahala bocha, ebe joale e fetoha matšoao a matšoao hamorao. Hangata, ha likarolo tsa mosebetsi li eketseha sekolong se phahameng kapa lipapali tsa lipapali, kapa esita le ka mor'a moo, spondylolysis e fetoha matšoao a mangata. E ka nna ea e-ba teng ka lilemo tse leshome kapa nako e telele, empa e ba bothata ha maemo a ts'ebetso a eketseha ho mocha ea lilemong tsa bocha kapa tse mashome a mabeli.
Letšoao le tloaelehileng haholo la spondylolysis ke bohloko bo amanang le mosebetsi. Ha boemo bo bitsoa "spondylolist" se etsahala, ho tloaelehile ho ba le matšoao a matšoao a bakang bohloko, ho sithabela, le bofokoli ba theoha leoto. Ka linako tse ling ho lemoha ho ka etsoa ka ho hlahlojoa ha x-ray, empa ka linako tse ling khatello ea kelello e ka senyeha feela ka CT scan kapa MRI. Lisebelisoa tsa CT li boetse li thusa ha u hlahloba ho folisoa ha khatello ea kelello mokokotlong.
Kalafo hangata e qala ka phetoho ea mesebetsi le phekolo ea meriana. Haeba ho etsoa qeto ea hore kotsi e sa tsoa etsahala, 'me ha e na tšenyo ea khale, lingaka tse ling li tla khetha ho ts'oara moatlelete e le hore li leke ho lumella ho folisoa ha lesapo. Maemong ana moo kotsi e fumanoang karolong ena e thata, palo ea pholiso ea spondylolysis e ka atamela karolo ea 90 lekholong. Haeba kotsi e le e sa foleng, monyetla oa ho folisa ka nakoana o tlaase, esita le ha seaparo se apere.
Joalokaha ho boletsoe, baatlelete ba bangata ba ka ntlafatsa ka ho kenella ka ntle ho tlhekefetso. Ke ka mor'a hore ho be le teko ea likhoeli tse tšeletseng ka nako e telele ea kalafo ea phekolo ea meriana e sa lokelang ho hlahlojoa. Mekhoa e meng ea phekolo ea phekolo e ne e fapana ho ea ka ponahalo ea 'mele o lemetseng. Haeba lesapo le koetsoe hantle, joale ho ka hlahlojoa ho lokisoa ha khatello ea kelello. Haeba ho robeha ho imeloa kelellong ho entse hore ho be le phapang ea mokokotlo (spondylolisthesis), joale ho buuoa ke lumbar fusion e tla ba phekolo e tloaelehileng.
Pherekano ea Muscular Back
Matšoao a mesifa le mathata a ligament ke mohloli o tloaelehileng ka ho fetisisa oa bohloko ba morao, ho akarelletsa le batho ba bapalang. Le hoja likotsi tsena li sa bake mathata a moralo ka sekhahla sa lumbar, li ka baka bokooa bo boholo le bothata ba boiteko ba lipapali.
Ho etsa hore ho fumanoe bohloko ba mesifa ea morao hangata bo finyelloa ke ho hlahloba mokuli. Matšoao a tloaelehileng a bohloko a morao ha a tsamaisane le matšoao a tšoanang le a mang a mathata a boletsoeng ka holimo. Baatleletsi ba atisa ho tletleba ka matšoao ho akarelletsa le ho senya mesifa, ho utloa bohloko, ho fokola le ho se utloise bohloko ho thata ho fokotsa.
Hangata lithuto tsa litšoantšo tse kang x-ray kapa MRIs lia thusa, 'me maemong a mangata, ho fumana lithuto tsena ho ka etsa hore ho be thata ho etsa joalo. "Lintho tse sa tloaelehang" li fumanoa ke li-MRIs, leha ho le joalo li ka 'na tsa se ke tsa amana le mohloli oa mathata,' me ho fumana lithuto ka nako e 'ngoe ho ferekanya maemo' me ho lebisa ho lieha meriana e nepahetseng ka ho fetisisa ha ho ntse ho e-na le bothata ba ho hlahloba.
Ho phekoloa ha mesifa ea mesifa e tlaase ho feta moo ho etsoang ka pele, ho tsamaea ha bonolo ka lumbar, le boiteko ba ho eketsa matla a mantlha le li-biomechanics tsa lumbar. Lingaka tsa 'mele li ka thusa, joalo ka baetlisi ba liatleletiki, batsamai ba matla le lipapali tsa lipapali. Baatlelete ba bangata, haholo-holo baatlelete ba bacha, ha ba tsebe ho bua ka maemo ana le makoetlisi le barupeli ba bona, ha puisano e ntle e ka netefatsa hore baatlelete ba nang le bothata ba morao ba ka laoloa ka liphetoho tse bonolo.
Lentsoe le Tsoang ho
Ho na le mabaka a mangata a bakoang ke bohloko bo bakoang ke ho morao haholo bo ka bakoang ke mathata a nang le lumbar spine. Le hoja maemo a mokokotlo a sekoti a ka ba a sithabetsang haholo bakeng sa moatlelete 'me a ka bakela ho tšoenyeha ka bokhoni ba ho khutlela lipapaling,' nete ke hore baatlelete ba bangata ba tla hlaphoheloa ebe ba khutlela mosebetsing oa bona o feletseng.
Ho phaella moo, phekolo ea ho buuoa ke khethollo, ho e-na le taolo, bakeng sa ho phekoloa ke maemo a mangata a li-lumbar ho baatlelete. Ke ntho e sa tloaelehang haholo hore moatlelete ea phahameng a hloka ho buuoa bakeng sa mokokotlo, mme ha ba etsa joalo ho ntse ho e-na le monyetla o motle oa hore ba khutlele lipapaling. Ho sebetsa le litsebi, barupeli, le batsamaisi, le ho netefatsa hore bohle ba sebelisana le ngaka ea phekolo le moatlelete, ho tla thusa ho khutlisetsa moatlelete papaling ea bona kapele kamoo ho ka khonehang.
> Mehloli:
> Hsu WK, Jenkins TJ. "Tsamaiso ea maemo a Lumbar ho Moatlelete oa Elite" J Am Acad Orthop Surg. 2017 Jul; 25 (7): 489-498.